Thomas Mohlmanns vadermoord (VersSpreken #1)
(beluister aflevering met deze player)

© Sterre Parigger
Het is een titelloos gedicht uit de bundel Kranen open van Thomas Möhlmann, dat de aanleiding vormt van de eerste aflevering van de podcast VersSpreken. Een wonderlijk gedicht, waarin een zoon zijn vader terecht wijst, vraagt zijn tanden te laten zien en zijn pap kauwt. Of kauwt hij op zijn vader?
Terwijl de regen steeds harder op het dak hamert, spreken dichters Erik Lindner, Samuel Vriezen, Matthijs Ponte en Joost Baars over tango, tanden, kiezers en vadermoord. De PvdA komt voorbij. De kloof. De revolutie.
Luister hierboven in de player naar het gesprek, of download de podcast hier (rechtermuisknop, opslaan als). Hieronder volgt het gedicht op schrift.
*
Kom vadertje laat je tanden zien, niet
je voortschrijdend inzicht: ik moet in je gelijk
kunnen wonen, echt ik ben blij
je tevreden te zien, dat je dingen hebt
neergezet die niemand je meer afneemt
wil niet zeggen dat alles er mooier op werd
alleen je eigen wereld is maakbaar
niet die waarin ik je een kleinkind geef
en ik wil daarover met je kunnen praten
vader laat dus je tanden weer eens zien, steeds
dommere mensen krijgen steeds meer gelijk
en natuurlijk zijn het kiezers maar waarvan
jullie bouwden een prachtig paleis pa
op een drassige bodem, ook ik geloof
in goede bedoelingen maar
steeds meer nog intussen in tanden
eet mijn pap nog met dezelfde lepel
maar kauw tegenwoordig voor ik slik:
niet je mening van vanavond
niet je wijsheid met de jaren.
Je tanden.
- Thomas Möhlmann (uit de bundel "Kranen open", Prometheus 2009)
n.b.: de tune van deze aflevering is het nummer "Resonance" van de Franse artiest Mindthings, en verkregen via een creative commons licentie via Jamendo.

November 23rd, 2009 - 21:09
leuk! Maar ik kan het mp3-tje niet downloaden in zowel iTunes als Vienna op een Mac…
Dat ondergraaft toch een beetje de punt.
November 23rd, 2009 - 21:24
Jammer, Douwe. We zullen opletten of dat voor alle macs geldt. Tot dusver hebben we nog geen klachten gehad. Maar ja, we zijn nog maar net in de lucht, er zal nog wel het e.e.a. fout gaan.
De inschrijving in iTunes is nog niet helemaal door. Heb je iets aan de feed? Die luidt: http://www.versspreken.nl/?feed=podcast
Als je die kopieert, dan in iTunes naar “geavanceerd” gaat, en dan klikt op “abonneren op podcast”, dan kun je die feed invoeren. Dat zou moeten werken.
Tenzij we mac-onvriendelijk zijn, natuurlijk. Als dat zo is, dan gaan we dat zo snel mogelijk oplossen. Laat het weten.
November 23rd, 2009 - 22:35
Hoi Joost!
Dankjewel voor je snelle antwoord. Bij deze ik heb het gelijk geprobeerd, maar ook je tweede links geeft een error. Ik kan later nog wel even op een linux en windows computer proberen voordat ik jullie definitief de schuld geef van dit leed.
groet!
November 23rd, 2009 - 22:37
Ha, probeer het maar op een linux computer. Ik weet uit eerste hand dat dat in elk geval werkt! Dus als het jou dan niet lukt, dan ligt het in elk geval niet aan ons
Nee, maar, het is belangrijk dat iedereen erbij kan. Laat weten of het lukt, anders stuur ik het je wel gewoon met megaupload.
November 23rd, 2009 - 22:59
Niet waar hoor. Het werkt op itunes in windows. Niet op mijn ubuntu (met rhytmbox)….
Ik ga het uitvogelen.
November 23rd, 2009 - 23:01
hoi! ik heb het net geprobeerd op een linux (ubuntu) computer, en dat werkte ook niet… Ik heb zelfs trouwens ook wordpress, en daar werkt het wel. Ik zit zelf bij greenhost (greenhost.nl) en dat werkt vrij goed. Wellicht het overwegen waard en anders veel succes!
November 23rd, 2009 - 23:02
en doet de embedded player het ook niet bij jou?
November 23rd, 2009 - 23:26
jawel. het is luisterbaar, hoor. dat wel!
November 24th, 2009 - 12:12
met de nieuwe feed (niet de RSS2, maar http://www.versspreken.nl/?feed=podcast) werkt het inmiddels ook in Rhytmbox op Linux.
December 1st, 2009 - 13:48
Heren,
toch mezelf afgevraagd of ‘vadermoord’ geldt als meest toepasselijke titel voor dit gedicht van Thomas Möhlmann. Wat ik bewonderenswaardig vind is hoe de dichters rondom de tafel toch geanimeerd het gedicht lezen en blijven herlezen, en dat dit op het eerste zicht gemakkelijk gedicht toch een tweede gezicht krijgt, en zelfs een derde. Ik heb dat zelf altijd stiekem toegejuicht dat men zich in stilte terugtrok om in alle rust eens te kijken wat taal daar in petto heeft, toelaat.
Kortom, dit initiatief mag van mij veel meer gebeuren, en ik kan me zelfs voorstellen dat er rond de tafel ook eens niet-kenners bivakkeren, niet dichters, maar alledaagse lezers die om wat voor reden een bepaald gedicht eens ‘samen’ willen beleven. Waarbij een vriendelijke ziel die het gesprek mag animeren en opnemen. Samen stemmen op een bandje.
Ik wou aan die rondetafel even toevoegen dat ik iets in het hoofd had wat er bij jullie niet helemaal uitkwam. Het ging over het beeld: ‘Kom vadertje laat je tanden zien’. Ik weet dat we hier in Vlaanderen onze kinderen wel eens een hart onder de riem willen steken, bij tegenslag, in de zin van: komaan, wees groot, laat je tanden maar zien.
Ik vermoed dat deze uitdrukking ook wel in Nederland bekend is. Maar deze lezing had ik graag achter jullie gesprek aangeschreven. Het gedicht laat dat ook toe. De ‘ik’ figuur, die zijn vader aanspreekt, op nog lieve toon, een beetje zelf vaderend, zodat deze zijn tanden laat zien. Een vader op leeftijd kan dat inderdaad, en zelfs op twee manieren. Zijn oude tanden laten zien, of zijn valse. In dat laatste geval kan ‘valse’ in meerdere betekenissen worden gelezen.
Zo zie ik de opbouw van de inhoud zacht aangroeien, van ingetogen naar iets meer uitgesproken, met lichte nadruk, die haar kantelmoment kent in strofe drie:
“alleen je eigen wereld is maakbaar
niet die waarin ik je een kleinkind geef
en ik wil daarover met je kunnen praten”
En vanaf hier zie je inderdaad niet de vadermoord, maar wel een soort afrekening met paleizen die op goede bedoelingen werden gebouwd, maar eigenlijk een zwak fundament van tijd kennen: ‘op drassige bodem’.
Hier onderschrijft de ‘ik’ uit het gedicht de goede bedoelingen waarin hij gelooft, maar nog meer de ‘tanden’! Bovendien vind ik dat stuk regel ‘prachtig paleis pa’ niet alleen dichter bij de vader komen, minder afstandelijk, maar lees ik ook drie keer de ‘p’ van verpulvering. Het allitereert lekker onopzichtig. Iets waar heel het gedicht zich bijna onder verbergt: onopzichtigheid.
Dat het van pa naar pap gaat kan ik me best voorstellen. Ik eet nog steeds mijn pap die jij me oplepelde vader, met dezelfde lepel, maar ik kauw eerst voor ik slik. Het slikken blijft nog wel, maar er wordt eerst ferm gekauwd. De waarheid wordt eerst geproefd, alvorens het als waarheid wordt aangenomen.
Ik vind dus ook dat je dit zowel persoonlijk, als sociaal, ja zelfs politiek kunt lezen. Het is een breedbeeldregel.
Het gedicht eindigt kort: “niet je mening van vanavond” (die kennen we intussen wel), “niet je wijsheid met de jaren”(ook die is bekend), maar “je tanden”.
Kortom: je vuist, vader! Steek die nog eens de lucht in, bijt nog eens van je af.
Het moet zoiets zijn als, kom nog eens uit je leeftijd vandaan vader, uit aan je leeftijd gebonden zelfgenoegzaamheid, uit je eigen wereld. En laat je tanden nog eens zien.
Misschien is het dan toch wel een beetje vadermoord. Er wordt alleszins afgerekend.
De ‘toon’ wordt grimmiger.
papaver
December 1st, 2009 - 14:06
Dank voor het uitvoerige commentaar, papaver. “Vadermoord” is natuurlijk niet de titel van het gedicht, en dat hebben wij ook niet gesuggereerd. Waarschijnlijk heb je dat idee van Schrijvenonline: http://tiny.cc/fxZoh . Zoals ze het daar opschrijven lijkt het alsof “Vadermoord” slaat op de titel van het gedicht, maar het is niet meer dan onderdeel van de titel van de aflevering.
December 1st, 2009 - 14:29
Dank je , Joost voor de correctie.