toch mezelf afgevraagd of ‘vadermoord’ geldt als meest toepasselijke titel voor dit gedicht van Thomas Möhlmann. Wat ik bewonderenswaardig vind is hoe de dichters rondom de tafel toch geanimeerd het gedicht lezen en blijven herlezen, en dat dit op het eerste zicht gemakkelijk gedicht toch een tweede gezicht krijgt, en zelfs een derde. Ik heb dat zelf altijd stiekem toegejuicht dat men zich in stilte terugtrok om in alle rust eens te kijken wat taal daar in petto heeft, toelaat.

Kortom, dit initiatief mag van mij veel meer gebeuren, en ik kan me zelfs voorstellen dat er rond de tafel ook eens niet-kenners bivakkeren, niet dichters, maar alledaagse lezers die om wat voor reden een bepaald gedicht eens ‘samen’ willen beleven. Waarbij een vriendelijke ziel die het gesprek mag animeren en opnemen. Samen stemmen op een bandje.

Ik wou aan die rondetafel even toevoegen dat ik iets in het hoofd had wat er bij jullie niet helemaal uitkwam. Het ging over het beeld: ‘Kom vadertje laat je tanden zien’. Ik weet dat we hier in Vlaanderen onze kinderen wel eens een hart onder de riem willen steken, bij tegenslag, in de zin van: komaan, wees groot, laat je tanden maar zien.
Ik vermoed dat deze uitdrukking ook wel in Nederland bekend is. Maar deze lezing had ik graag achter jullie gesprek aangeschreven. Het gedicht laat dat ook toe. De ‘ik’ figuur, die zijn vader aanspreekt, op nog lieve toon, een beetje zelf vaderend, zodat deze zijn tanden laat zien. Een vader op leeftijd kan dat inderdaad, en zelfs op twee manieren. Zijn oude tanden laten zien, of zijn valse. In dat laatste geval kan ‘valse’ in meerdere betekenissen worden gelezen.

Zo zie ik de opbouw van de inhoud zacht aangroeien, van ingetogen naar iets meer uitgesproken, met lichte nadruk, die haar kantelmoment kent in strofe drie:

“alleen je eigen wereld is maakbaar
niet die waarin ik je een kleinkind geef
en ik wil daarover met je kunnen praten”

En vanaf hier zie je inderdaad niet de vadermoord, maar wel een soort afrekening met paleizen die op goede bedoelingen werden gebouwd, maar eigenlijk een zwak fundament van tijd kennen: ‘op drassige bodem’.
Hier onderschrijft de ‘ik’ uit het gedicht de goede bedoelingen waarin hij gelooft, maar nog meer de ‘tanden’! Bovendien vind ik dat stuk regel ‘prachtig paleis pa’ niet alleen dichter bij de vader komen, minder afstandelijk, maar lees ik ook drie keer de ‘p’ van verpulvering. Het allitereert lekker onopzichtig. Iets waar heel het gedicht zich bijna onder verbergt: onopzichtigheid.

Dat het van pa naar pap gaat kan ik me best voorstellen. Ik eet nog steeds mijn pap die jij me oplepelde vader, met dezelfde lepel, maar ik kauw eerst voor ik slik. Het slikken blijft nog wel, maar er wordt eerst ferm gekauwd. De waarheid wordt eerst geproefd, alvorens het als waarheid wordt aangenomen.
Ik vind dus ook dat je dit zowel persoonlijk, als sociaal, ja zelfs politiek kunt lezen. Het is een breedbeeldregel.

Het gedicht eindigt kort: “niet je mening van vanavond” (die kennen we intussen wel), “niet je wijsheid met de jaren”(ook die is bekend), maar “je tanden”.
Kortom: je vuist, vader! Steek die nog eens de lucht in, bijt nog eens van je af.

Het moet zoiets zijn als, kom nog eens uit je leeftijd vandaan vader, uit aan je leeftijd gebonden zelfgenoegzaamheid, uit je eigen wereld. En laat je tanden nog eens zien.
Misschien is het dan toch wel een beetje vadermoord. Er wordt alleszins afgerekend.
De ‘toon’ wordt grimmiger.

papaver

Nee, maar, het is belangrijk dat iedereen erbij kan. Laat weten of het lukt, anders stuur ik het je wel gewoon met megaupload.